"Musiqi dünyası" Vol.28 № 1 (106) 2026
30.03.2026
Article №4; 47-57 pages.
Əhmədov Ə. “Rast” muğamının səsyazılarında variantlıq məsələləri
Ахмадов А. Проблема вариантности в записях мугама «Раст»
Akhmedov A. The problem of variation in recordings of the "Rast" mughamhttps://doi.org/10.65058/KGJP6178
ƏHSƏN ƏHMƏDOV
sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent
Bakı Xoreoqrafiya Akademiyası
https://orcid.org/0009-0001-6521-1015
E-mail:ehsen.ehmedov@gmail.com
Bakı: Musiqi dünyası. Beynəlxalq Elmi
Musiqi Jurnalı, – 2026.Vol.28/№1 (106), s. 47-57.
Download PDF
Açar sözlər: “Rast” muğamı, xanəndə, səsyazısı, ifaçılıq təfsiri, variantlıq.
Xülasə
Azərbaycan klassik musiqisinin "təməli" olan "Rast" muğamı zəngin ifaçılıq ənənəsinə malikdir. Musiqi irsinin rəqəmsallaşdırılması şəraitində toplanmış audiovizual arxivlərin sistemləşdirilməsi və qorunması musiqi sənətinin təkamülünün öyrənilməsini aktual şərtə çevrir. Məqalənin əsas məqsədi müxtəlif tarixi dövrlərdə yazılmış səs yazılarının müqayisəli təhlili əsasında "Rast" muğamının variasiya probleminin hərtərəfli öyrənilməsidir. Məqalədə müqayisəli-tipoloji metod, ifaçılıq şərhlərinin musiqi-nəzəri təhlili, arxiv materialları ilə iş daxil olmaqla fənlərarası yanaşmanın istifadəsini şərtləndirib. Tədqiqat zamanı müəllif müxtəlif fondlardan və şəxsi kolleksiyalarda qorunan səsyazısı nümunələrini öyrənib. Məqalədə "Rast" muğamının üç əsas ifaçılıq modeli (variantları) müəyyən edilib və təsnif olunur. Müəllif onların struktur, intonasiya və kompozisiya xüsusiyyətlərini xarakterizə edib, ümumi qanunauyğunluqları və spesifik fərqləri müəyyənləşdirir. Tədqiqatdan alınan mühüm nəticələr Şərq musiqisinin tarixi və nəzəriyyəsi kurslarının oxunması zamanı tədris prosesində, eləcə də perspektivdə muğamın öyrənilməsi sahəsində yeni tədqiqatlar üçün nəzəri kimi istifadə edilə bilər.
