TFKKR V BD YARADCLQ
Nardan YUSIFOVA
Search


D







TFKKR V BD YARADCLQ
Nardan YUSIFOVA
. .

18



( )

RUSYADA FARFOR SNT V FARFOR STEHSAL

 


nsanlada tkkn mntq omala ynmy xsus maaq, l qdm amanladan, elmln meydana gldy lk . lk d kk aqqnda elm tdqqatla qdm Yunanstanda Demokt aam v mntq s yamd. Sona mntqn mxtl olemlnn ll l qdm yunan losola Sokat v laton mul olmula. Sokat kn, tfkkr mum anlayla m oyektv qqt . metodu mum anlayla n yol gstmkdn at. Qdm y losola mntq elmn Astotel oludu. Astoteln tkk ld etdy nalyytl u gn d mntq elmnn sas tkl ed. tkk yayyat, kmya, tunaslq v s. elmln d olunmas sas . Tkk mum akmln elmll alln dqq msallala gst elm saslala . 1

        Mu alm u l n-Snan tls mnya da mntq da t-Tsl, -nt km ojnal sl yamd. uda eydn vvl mntqn vl , ala v tkk svldn qo . mnya mntq elm , n snt km qlm ved. ununla mntqn elm km tkk n yaln qayda-qanun yaadan sa deyl, eyn amanda, qayda-qanunun t l laql yata kel gst. 2

        Da Nam, ul v gkml slnd tl tdqq etmk, onu taml l ynmk n tkkn qaydalana ml edlms gst.

        e vdt v u vdtd s xa almn dk edlmsnn sasmda duy, qavay v tkk duduu . Lakn dketm oses ununla , nsanla hr zaman at edn sm v adsln mayytn ynmy alla.

        Tkk sm v adsl aasndak laq v mnastl ks etdmkl yana, onlan xsusyyt v lamtln d a. kkn n mm vlndn sm v adsl aasmdak mum v mm lamtl amaqd. Msln, mxtl molekullan qak ynmk yolu, tn molekulla mum oxa xsusyyt olmasdan alay. Oxa v mum tl ynmk olekulla xsusyyt lklm genlnd, tsvvlm dnld v mayytn amaa . 3

        Nayt, demk ola k, elm lk oektv qqt dou nka omas km meydana , yat aktla sasland elm nyyy evl. Nyy s tnn elm mumldlms geklyn nsa uunda nkasd. Nyynn yat aktlala olunmas s daa gen tkkl yanama yata kel. mddlanda l tkk nvl: yan tkk, yan oal tkk, md tkk, texnk tkk , ml tkk, bd tkk , dr.

        , dak mqsd tkkn kmy l qqt ld etmkd. qqtn ld edlmsn ynldln tkk osesnn mayytn anlamaqla geklk aqqdak lklm gekld lk. Tkk madd gekly mumldlm v vastl kld yn. Tkk osd qama m myyn myyt malk v dk olunmas va olan msll, oleml qoyuuq, onlan ll l mul oluuq. dakn mqsd tkkn kmy l at edn aqqda tam v dgn lkl ld etmkd. at edn aqqndak klm o aman dgn sayl k, onla gekly oldluu km ks etdsn, qqt ld etmy mkan vesn. Msln, ml nds qu olan ku, kstallk quuluu olan kun molekulunun quuluudu (Na). Kstallk smln kmyv, m d nds quulu qalql qanunauyunluu, nds oxll oma aadlmas t k, ks maaqland . Memala ku yml memalq komleksl, daynel ku kll nteye v eksteyeln ttatnda esektv quulula, nqqala ku kll onamentl, kmyala ku kll kstall qsl-molekulya quulula, yayyata ku yml en oyunla v s. dnd. ellkl, gstmk ola k, ml nds qu v ya element yatn tn salnd dnd sn dey l. una s - l gln ntll nal olmaq mmknd. 4

        , kk mlum lkldn namlum lkln ynlmsn gt xa. Onun kmy l klm aqalaa la td ad ed, stdym k aqalana nand v onlan knn mmununu daa te aa d lk. Tkk kanat dndn dk etmy v onla t ttq etm kmk olu. tn el sal . Msln, Tsm nds ynln oyektn keyyyt mayytn td ed, onla yaln kmyyt v a mnastl tdn tdqq ed. nds s qula xassln mxtl konquasyalan yn. Mxtl qula konquasyasda memalq maketln, oadan dayn, maketlmy v yaxud el lml stallk a quuluunu ytmk mqsd l a kmya ked mmknd. nva yen mmknd. nln vdtn v u vdtd s xa almn dk edlmsnn sasda duy, qavay v tkk duduu . Lakn dketm oses ununla , nsanla at edn sm v adsln mayytn ynmy alla. u mayyt sm v adsnn xand olmaddan duyu v qavays mmkn , tkkn alyyt l ald .

        . , . 5

        , . . . , c.

        , , , c , , , . . c . - . - , . j , - . 6


1. . . . . 1983.

2. . . -. 1997..316.

3. . . .1989. .47.

4. .. . . ., 2002, 3, .45-47

5. ., . . . .1..2006. .113-116.

6. . . . ., 1996, .183-187

.

   
    copyright by musiqi dunyasi 2000-2005 ©

 


Next Page